Kereta Anda Pun Sedang Menghirup Jerebu Dan Ia Tak Gembira Langsung

Jerebu datang.

Kita buat apa?

Pakai mask. Tutup tingkap. Tengok bacaan IPU. Ambil gambar langit kelabu. Kemudian, seperti biasa, buka Facebook dan cari siapa yang patut dipersalahkan.

Kerajaan?

Indonesia?

Cuaca?

Angin?

Atau mungkin jiran yang bakar sampah belakang rumah?

Apa pun jawapannya, ada satu mangsa yang jarang kita fikirkan.

Kereta kita.

Ya, kereta anda juga sedang menghirup udara yang sama.

Bezanya, ia tak boleh pakai mask.

Tak boleh WFH.

Dan tak boleh buat posting Facebook berbunyi, “Guys, today I’m not feeling well.”

Kereta tetap kena start pagi-pagi, keluar masuk trafik, duduk dalam kesesakan dan menarik udara dari persekitaran untuk menjalankan enjin.

Bezanya, kita batuk.

Kereta pula mungkin menyimpan dendam dalam bentuk deposit, pencemaran intake dan kehausan jika sistem penapisan tidak dijaga.

Jerebu bukan sekadar masalah paru-paru

Keadaan jerebu yang semakin buruk di beberapa kawasan Malaysia baru-baru ini menyebabkan banyak kawasan merekodkan bacaan Indeks Pencemaran Udara (IPU/API) dalam kategori tidak sihat.

Bagi manusia, kita sudah tahu ceritanya.

Mata pedih. Tekak tak selesa. Batuk. Nafas rasa kurang menyenangkan.

Sebab itu kita tutup tingkap dan pakai mask.

Tetapi bagaimana pula dengan kereta?

Enjin pembakaran dalaman memang memerlukan udara atmosfera untuk membakar bahan api. Udara tersebut masuk melalui sistem kemasukan udara sebelum melalui air filter dan seterusnya menuju ke enjin.

Nasib baik ada penapis udara.

Kalau tidak, enjin kita mungkin benar-benar menjadi vacuum cleaner empat roda.

Tetapi air filter bukanlah perisai ajaib.

Ia direka untuk menangkap habuk dan partikulat sebelum udara masuk lebih jauh ke dalam enjin. Namun, dalam keadaan tertentu, sebahagian zarah masih boleh melepasi sistem penapisan.

Sebab itu keadaan dan pemasangan air filter sebenarnya penting.

Kalau penapis sudah terlalu kotor, rosak atau sistem intake mempunyai masalah pada sealing, kita bukan lagi bercakap tentang sekadar “udara bersih masuk enjin”.

Kita bercakap tentang apa lagi yang ikut masuk sekali.

Habuk yang masuk bukan sekadar penumpang percuma

Partikel yang berjaya melepasi sistem penapisan udara bukan semuanya akan menyebabkan enjin rosak esok pagi.

Jangan panik dan terus pergi bengkel sambil menjerit:

“Bang, jerebu dah masuk enjin!”

Tetapi dalam jangka panjang, kemasukan debu dan partikulat tertentu memang boleh menyumbang kepada abrasive wear pada komponen dalaman enjin.

Antaranya piston ring dan cylinder wall.

Secara mudah, zarah asing yang masuk ke dalam ruang kerja enjin boleh bertindak seperti bahan pelelas halus apabila ia berada di antara permukaan yang bergerak.

Dalam bahasa pemilik kereta:

Enjin anda bukan vacuum cleaner. Jangan suruh dia sedut semua benda.

Sebab itu air filter yang baik dan diselenggara dengan betul lebih penting daripada sekadar mencuci kereta sampai berkilat.

Body boleh nampak macam baru.

Tetapi kalau penapis udara sudah minta pencen, itu cerita lain.

Kemudian throttle body pula mula buat perangai

Kita selalu fikir kalau kereta masih boleh hidup, semuanya okay.

Ini antara salah faham paling popular dalam dunia automotif.

Throttle body mengawal aliran udara yang masuk ke dalam enjin. Tetapi dari masa ke masa, deposit boleh terbentuk di sekitar throttle plate dan laluan udara.

Dan deposit tersebut bukan semestinya datang daripada jerebu sahaja.

Kajian mengenai throttle body menunjukkan deposit boleh terdiri daripada campuran bahan seperti minyak enjin, bahan berkaitan bahan api dan bahan bukan organik. Partikel daripada udara yang masuk juga boleh menjadi sebahagian daripada campuran tersebut.

Maksudnya, jerebu bukanlah satu-satunya penjahat.

Ia cuma salah seorang daripada geng.

Apabila deposit menjadi berlebihan, ia berpotensi menjejaskan aliran udara dan operasi throttle. Dalam keadaan tertentu, ini boleh dikaitkan dengan masalah seperti idle yang tidak stabil atau tindak balas pendikit yang kurang baik.

Atau dalam bahasa pemilik kereta:

Tekan minyak, kereta macam tengah fikir nak balas WhatsApp atau tidak.

Sebab itu pemeriksaan dan pembersihan throttle body, apabila diperlukan, memang sebahagian daripada penjagaan enjin.

Bukan bermaksud sembur sekali terus kereta bertukar menjadi Lamborghini.

Kita masih perlu berpijak di bumi nyata.

Dan karbon? Itu cerita lain pula

Kalau anda fikir semua masalah ini berpunca daripada jerebu, tunggu dulu.

Carbon deposit mempunyai cerita yang jauh lebih panjang.

Dalam enjin, deposit boleh terbentuk di pelbagai kawasan termasuk kebuk pembakaran, piston dan injap.

Bagi sesetengah enjin petrol direct injection pula, pembentukan deposit pada intake valve memang merupakan isu yang telah lama dikaji.

Salah satu sebabnya ialah bahan api dalam sistem direct injection tidak melalui laluan yang sama seperti sistem port fuel injection untuk membantu membersihkan permukaan intake valve.

Deposit ini pula bukan semata-mata datang daripada udara luar.

Ia boleh melibatkan pelbagai sumber termasuk minyak enjin, blow-by, bahan api yang tidak terbakar sepenuhnya dan bahan daripada gas ekzos.

Jadi jangan salahkan jerebu untuk semua dosa enjin.

Jerebu ada masalahnya sendiri. Carbon deposit pula ada masalahnya sendiri.

Kadang-kadang kedua-duanya cuma kebetulan berada dalam kereta yang sama.

Jadi apa yang patut kita buat?

Pertama sekali, jangan panik.

Jerebu tidak bermaksud enjin anda akan tiba-tiba rosak.

Tetapi ia adalah peringatan yang baik untuk melihat semula perkara yang kadang-kadang kita anggap terlalu kecil.

Contohnya, periksa keadaan air filter.

Kalau sudah terlalu kotor atau sampai tempoh penggantian, tukar.

Periksa juga sistem intake dan pastikan air filter housing serta sambungannya berada dalam keadaan baik.

Kalau kereta menunjukkan simptom seperti idle tidak stabil, kurang responsif, penggunaan bahan api berubah atau prestasi merosot, jangan terus salahkan jerebu.

Boleh jadi masalahnya datang daripada spark plug, injector, sensor, ignition system, throttle body, air filter atau masalah mekanikal lain.

Kereta memang suka bagi kita teka-teki.

Sebab itu diagnosis yang betul lebih penting daripada meneka.

Jadi, lain kali bila jerebu datang…

Kita manusia mungkin akan buat rutin biasa.

Tengok IPU.

Tutup tingkap.

Pakai mask.

Marah di media sosial.

Dan tunggu hujan.

Tetapi sementara kita sibuk menjaga paru-paru sendiri, jangan lupa bahawa kereta kita juga menarik udara dari persekitaran untuk terus bekerja.

Kereta tak boleh lari.

Tak boleh WFH.

Tak boleh ambil cuti sakit.

Dan paling teruk sekali…

Ia tak boleh complain kepada boss.

Jadi mungkin sekali-sekala, selain periksa minyak enjin dan tekanan tayar, beri sedikit perhatian kepada air filter, sistem kemasukan udara, throttle body dan pembentukan deposit dalam enjin.

Bukan kerana jerebu akan terus membunuh enjin anda.

Tetapi kerana udara yang lebih tercemar mengingatkan kita betapa pentingnya sistem penapisan udara yang baik dan penyelenggaraan enjin yang betul.

Sebab apabila Malaysia mula menghidangkan udara dalam versi “smoked flavour”, kereta anda pun terpaksa menikmatinya.

Dan kalau kita sendiri tak sanggup menghirup jerebu tanpa mask, jangan pelik kalau enjin pun perlukan sedikit perhatian untuk “berdehem”.